सलग चार दिवसांच्या मुसळधार पावसाने धामणी धरण भरले; ६८.६६ टक्क्यांवरून ९७ टक्क्यांपर्यंत साठा, त्यानंतर विसर्गामुळे जलपातळीत घट

नवयुग पालघर

पालघर, दि. २४ जुलै : पालघर जिल्ह्यात २१ ते २४ जुलैदरम्यान झालेल्या मुसळधार पावसामुळे विक्रमगड तालुक्यातील धामणी धरणाच्या जलसाठ्यात मोठी चढ-उताराची स्थिती निर्माण झाली. २१ जुलै रोजी सुमारे ६९ टक्के असलेला साठा २३ जुलैपर्यंत तब्बल ९७ टक्क्यांवर पोहोचला. वाढत्या पाण्याच्या आवकेमुळे धरणाचे दरवाजे टप्प्याटप्प्याने उघडून मोठ्या प्रमाणात पाण्याचा विसर्ग करण्यात आला/पाणी सोडण्यात आले. परिणामी अनेक गाव-पाड्यात पाणी शिरले .पुढे पाऊस थांबल्यानंतर २४ जुलैपर्यंत जलपातळी आणि साठ्यात घट झाल्याचे दिसून आले. या पार्श्वभूमीवर गेले चार दिवस काय चित्र राहिले, पाहुयात....

२१ जुलै रोजी सकाळी ७ वाजेच्या अहवालानुसार धामणी धरणाची जलपातळी ११३.०० मीटर होती. धरणात १९२.६५१ दशलक्ष घनमीटर (एमएम³) उपयुक्त पाणीसाठा असून तो एकूण क्षमतेच्या ६८.६६ टक्के इतका होता. त्या वेळी स्पिलवेद्वारे कोणताही विसर्ग करण्यात येत नव्हता. मात्र, वीजनिर्मितीसाठी ६५० क्युसेक पाणी सोडण्यात येत होते. कावडास पिक-अप वेअरमधून २०,३०५ क्युसेक पाण्याचा प्रवाह सुरू होता.

२२ जुलै रोजी सकाळी ७ वाजता मुसळधार पावसामुळे धरणातील पाणीसाठ्यात मोठी वाढ झाली. धरणाची जलपातळी ११६.३६ मीटर झाली, तर उपयुक्त पाणीसाठा २४८.१०४ एमएम³ पर्यंत पोहोचला. त्यामुळे धरण ८८.९९ टक्के भरले. त्या वेळेपर्यंतही धरणाचे दरवाजे बंद ठेवण्यात आले होते आणि स्पिलवेमधून विसर्ग सुरू करण्यात आलेला नव्हता. वीजनिर्मितीसाठी ६५० क्युसेक पाणी सोडले जात होते. कावडास पिक-अप वेअरमधील प्रवाह ३०,३०५ क्युसेक झाला.

२३ जुलै रोजी पावसाचा जोर कायम राहिल्याने परिस्थितीत झपाट्याने बदल झाला. सकाळी १० वाजता धरणाची जलपातळी ११७.३५ मीटर झाली होती. धरणातील उपयुक्त साठा २६०.९२५ एमएम³, म्हणजेच ९४.४२ टक्के झाला. वाढत्या आवकेमुळे धरणाचे पाचही दरवाजे आणखी ५० सेंटीमीटरने उघडून एकूण १२५ सेंटीमीटर करण्यात आले. त्यामुळे १८,०३७.१० क्युसेक पाण्याचा स्पिलवेद्वारे विसर्ग सुरू करण्यात आला. वीजनिर्मितीसाठी ६५० क्युसेक विसर्ग सुरूच ठेवण्यात आला. कावडास पिक-अप वेअरमधून ५९,५९९.९० क्युसेक प्रवाह सुरू होता. त्या वेळेपर्यंत परिसरात ६१३ मिमी पावसाची नोंद झाली होती, तर १ जूनपासूनचा एकूण पाऊस २,६६४ मिमी इतका झाला होता.

मात्र, पाण्याची आवक आणखी वाढत राहिल्याने सकाळी ११ वाजता धरणाचे पाचही दरवाजे आणखी २५ सेंटीमीटरने उघडून एकूण १५० सेंटीमीटर करण्यात आले. त्यामुळे स्पिलवेमधील विसर्ग थेट ३०,६७१ क्युसेक झाला.

सायंकाळी ४ वाजेपर्यंत धामणी धरणाची जलपातळी ११८.०० मीटर झाली. धरणाची पूर्ण जलपातळी (एफआरएल) ११८.६० मीटर असून पूर्ण साठा क्षमता २७६.३५० एमएम³ आहे. त्या तुलनेत धरणात २६८.०५५ एमएम³, म्हणजेच ९७ टक्के साठा जमा झाला होता. धरणाचे पाचही दरवाजे १५० सेंटीमीटर उघडे ठेवून ३०,६७१ क्युसेक विसर्ग कायम ठेवण्यात आला. वीजनिर्मितीसाठी ६५० क्युसेक पाणी सोडले जात होते. कावडास पिक-अप वेअरमधून वाहणारा प्रवाह आणखी वाढून १,१६,२३५.७५ क्युसेक झाला. सकाळी ७ वाजल्यापासून सायंकाळपर्यंत ३७३ मिमी पावसाची नोंद झाली.

२४ जुलै रोजी पहाटे १ वाजताच्या अहवालानुसार, धरणातून सुरू असलेल्या विसर्गाचा परिणाम दिसून आला. धरणाची जलपातळी ११५.०० मीटर इतकी खाली आली, तर उपयुक्त साठा २३३.०१५ एमएम³, म्हणजेच ८४.३२ टक्के राहिला. धरणाचे पाचही दरवाजे १०० सेंटीमीटर उघडे ठेवण्यात आले असून स्पिलवेद्वारे १४,५७५ क्युसेक पाण्याचा विसर्ग सुरू होता. वीजनिर्मितीसाठी ६५० क्युसेक पाणी सोडण्यात येत होते. कावडास पिक-अप वेअरमधील जलपातळी ६५.५० मीटर असून तेथून ३१,८५० क्युसेक पाण्याचा प्रवाह सुरू होता. त्या दिवसाची पावसाची नोंद ४०५ मिमी, तर १ जूनपासूनचा एकूण पाऊस ३,०६९ मिमी इतका झाला आहे.

एकूण पाहता, २१ जुलै रोजी ६८.६६ टक्के असलेला धामणी धरणाचा साठा २२ जुलैला ८८.९९ टक्के, तर २३ जुलैला ९७ टक्क्यांपर्यंत पोहोचला. वाढत्या पाण्याच्या आवकेमुळे प्रथम १२५ सेंटीमीटर आणि नंतर १५० सेंटीमीटरपर्यंत धरणाचे दरवाजे उघडून विसर्गात मोठी वाढ करण्यात आली. त्यानंतर सततच्या विसर्गामुळे २४ जुलैच्या पहाटे धरणाचा साठा ८४.३२ टक्क्यांवर आला आणि विसर्गही कमी करण्यात आला. सलग चार दिवसांतील ही घडामोड धरण व्यवस्थापन, वाढती पाण्याची आवक आणि पूरस्थिती नियंत्रणासाठी करण्यात आलेल्या नियोजनाचे स्पष्ट चित्र समोर आणते.